Σάββατο, 13 Οκτωβρίου 2012

Λατινικα Β' Λυκείου - ΙΙ


Μάθημα – Lectio II. Διδώ και Αινείας




Πρωτότυπο κείμενο

Aeneas filius Anchisae est. Patria Aeneae Troia est. Graeci Troiam oppugnant et dolo expugnant. Aeneas cum Anchisa, cum nato et cum sociis ad Italiam navigat. Sed venti pontum turbant et Aenean in Africam portant. Ibi Dido regina novam patriam fundat. Aeneas reginae insidias Graecorum renarrat. Regina Aenean amat et Aeneas reginam. Denique Aeneas in Italiam navigat et reginaexspirat.


Α. Μετάφραση

Ο Αινείας είναι γιος του Αγχίση. Πατρίδα του Αινεία είναι η Τροία. Οι Έλληνες πολιορκούν την Τροία και την κυριεύουν με δόλο. Ο Αινείας πλέει προς την Ιταλία με τον Αγχίση, με το γιο του και με τους συντρόφους του. Οι άνεμοι όμως αναταράζουν το πέλαγος και φέρνουν τον Αινεία στην Αφρική. Εκεί η βασίλισσα Δίδω θεμελιώνει μια καινούργια πατρίδα. Ο Αινείας διηγείται στη βασίλισσα από την αρχή τους δόλους των Ελλήνων. Η βασίλισσα ερωτεύεται τον Αινεία και ο Αινείας τη βασίλισσα. Τελικά ο Αινείας πλέει στην Ιταλία και η βασίλισσα ξεψυχάει.


Β. Λεξιλογικά

Anchises ae: Αγχίσης (πατέρας του Αινεία)
oppugno, Α΄ συζυγία: μάχομαι, πολιορκώ
expugno, Α΄ συζ.: κυριεύω
Graecus -i: ο Έλληνας
dolus -i: δόλος
turbo, Α΄ συζ.: ταράζω
porto, Α΄ συζ.: παρασύρωφέρνω
insidiae -arum, (μόνο πληθ.): ενέδρα, τέχνασμα


Γ. Γραμματική

+ β΄ κλίση των ουσιαστικών

ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
(αρσενικά σε -us)
Ονομαστική
Γενική
Δοτική
Αιτιατική
Κλητική
Αφαιρετική
dominus
domini
domino
dominum
domine
domino
puer
pueri
puero
puerum
puer
puero
ager
agri
agro
agrum
ager
agro
deus
dei
deo
deum
deus & dive
deo
ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ονομαστική
Γενική
Δοτική
Αιτιατική
Κλητική
Αφαιρετική
domini
dominorum
dominis
dominos
domini
dominis
pueri
puerorum
pueris
pueros
pueri
pueris
agri
agrorum
agris
agros
agri
agris
dei, dii, di
deorum, deum
deis, diis, dis
deos
dei, dii, di
deis, diis, dis

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Α΄ΚΛΙΣΗ
1. H δεύτερη κλίση περιλαμβάνει:
α) αρσενικά (και μερικά θηλυκά, βλ. παρατήρηση 2) ουσιαστικά σε -us (γενική -i),
β) ουδέτερα ουσιαστικά σε -um γεν. –i (ενότητα IV),
γ) αρσενικά ουσιαστικά σε -er και το vir = ανδρας (ενότητα V).,
2. Όσα ουσιαστικά λήγουν σε -us είναι αρσενικού γένους εκτός από:
α) τα θηλυκά που είναι αυτούσια παρμένα από την ελληνική γλώσσα, π.χ.: methodus (δεν συναντάμε κανένα από αυτά)
β) τα alvus, vannus, humus, τα οποία επίσης δε συναντάμε στο σχολικό βιβλίο.
3. Το όνομα deus κανονικά δεν έχει κλητική και την δανείζεται από το όνομα divus (ο κύριος)
4. Τα κύρια λατινικά ονόματα και το όνομα filius (ο γιός) αποβάλλουν το τελικό -e από την κλητική ενικού, π.χ.:
Ονομαστική
Γενική
Δοτική
Αιτιατική
Κλητική
Αφαιρετική
Οvidius
Ovidii, -i
Ovidio
Ovidium
Ovidi
Ovidio
filius
filii & fili
filio
filium
fili
filio

+Το σύνολο των παρατηρήσεων της Β’ Κλίσης στην ενότητα V.
+ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ
ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
πρώτο πρόσωπο
δεύτερο πρόσωπο
τριτο πρόσωπο
Ονομαστική
Γενική
Δοτική
Αιτιατική
Κλητική
Αφαιρετική
ego
mei
mihi
me
-
a me
tu
tui
tibi
te
-
a te
-
sui
sibi
se
-
a se
ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ονομαστική
Γενική
Δοτική
Αιτιατική
Κλητική
Αφαιρετική
nos
nostri &nostrum
nobis
nos
-
a nobis
vos
vestri & vestrum
vobis
vos
-
a vobis
-
sui
sibi
se
-
a se
+ ΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ
+
hic, haec, hoc: οδε, ηδε, τοδε
+
ille, illa, illud: εκεινος, εκεινη, εκεινο
+
iste, ista, istud: αυτος, αυτη, αυτό
+
is, ea, id: ουτος, αυτη, τουτο
+
idem, eadem, idem: ο αυτός, η αυτη, το αυτον
+
ipse, ipsa, ipsum: αυτός ο ίδιος, αυτη η ίδια, αυτό το ίδιο
+
alter, altera, alterum: ετερος,ετερα, ετερον
+
talis, -is, -e: τοιουτος, τοιαυτη, τοιουτο
+
tantus, -a, -um: τηλικουτος, τηλικαυτη, τηλικουτο
+
tot: (ακλιτο) τοσουτοι, τοσαυται, τοσαυτα
+
totidem: (ακλιτο) ετεροι τοσουτοι, ετεραι τοσαυται, ετερα τοσαυτα
+ Η αντωνυμία ipse, ipsa, ipsum, χρησιμοποιείται και σαν οριστική αντωνυμία (δηλώνει ταυτότητα): ‘αυτός ο ίδιος’. Η έννοιά της αυτή της επιτρέπει να ενισχύει την έννοια και άλλων αντωνυμιών, π.χ.: ego ipse = ‘εγώ ο ίδιος’, όπου το ipse είναι κατηγορηματικός προσδιορισμός στο ego, ενισχύει τη σημασία του ego. Οι αντωνυμίες is, ea, id & idem, eadem, idem είναι δεικτικές αντωνυμίες που χρησιμοποιούνται για επανάληψη. Ο τύπος eius (γενική ενικού των αντωνυμιών is, ea, id) όταν στο κείμενο βρίσκεται ως γενική κτητική, δηλώνει πάντα κτήση χωρίς αυτοπάθεια.

ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
αρσ.
Θηλ.
Ουδ.
Αρσ.
Θηλ.
Ουδ.
Αρσ.
θηλ.
Ουδ.
Ον.
Γεν.
Δοτ.
Αιτ.
Κλ.
Αφ.
hic
huius
huic
hunc
-
hoc
haec
huius
huic
hanc
-
hac
hoc
huius
huic
hoc
-
hoc
iste
istius
isti
istum
-
isto
ista
istius
isti
istam
-
ista
istud
istius
isti
istud
-
isto
ille
illius
illi
illum
-
illo
illa
illius
illi
illam
-
illa
illud
illius
illi
illud
-
illo
ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Ον.
Γεν.
Δοτ.
Αιτ.
Κλ.
Αφ.
hi
horum
his
hos
-
his
hae
harum
his
has
-
his
haec
horum
his
haec
-
his
isti
istorum
istis
istos
-
istis
istae
istarum
istis
istas
-
istis
ista
istorum
istis
ista
-
istis
illi
illorum
illis
illos
-
illis
illae
illarum
illis
illas
-
illis
illa
illorum
illis
illa
-
illis
Η αντ. αυτή χρησιμοποιείται για πρόσωπα που είναι κοντινά τοπικά ή χρονικά στον ομιλητή.
Η αντ. αυτή χρησιμοποιείται για πρόσωπα που είναι απομακρυσμένα τοπικά ή χρονικά στον ομιλητή.


Δ. Συντακτικό

+ επιρρηματικοί προσδιορισμοί (απρόθετες πλ. πτώσεις)
αφαιρετική: δηλώνει τον τρόπο (π.χ. dolo)
αιτ. πόλης: δηλώνει κατεύθυνση σε τόπο (πχ. Romam, Italiam)
+ επιρρηματικοί προσδιορισμοί (εμπρόθετες πλ. πτώσεις)
ad + αιτιατική: εμπροθ. προσδ., δηλώνει κατεύθυνση σε τόπο (π.χ. ad Italiam)
cum + αφαιρετική: εμπροθ. προσδ., δηλώνει συνοδεία (π.χ. cum Anchisa, cum nato,cum sociis)


E. Αρχικοί χρόνοι

oppugno
oppugnavi
oppugnatum
oppugnare
turbo
turbavi
turbatum
turbare
navigo
navigavi
navigatum
navigare
renarro
renarravi
renarratum
renarrare
porto
portavi
portatum
portare
fundo
fundavi
fundatum
fundare
exspiro
exspiravi
exspiratum
exspirare
amo
amavi
amatum
amare


- ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ - ΑΣΚΗΣΕΩΝ
1. Ερωτήσεις - ασκήσεις ανοικτού τύπου
1. Να βρεθούν τα πρωτόκλιτα κύρια ονόματα αρσενικού γένους του κειμένου και να γραφούν οι πλάγιες πτώσεις στον ενικό αριθμό.
2. Ταξινομείστε τα ουσιαστικά του κειμένου σε κύρια και προσηγορικά.
3. Να βρείτε τα πρωτόκλιτα θηλυκά ουσιαστικά του κειμένου και να τα μεταφέρετε στην αντίστοιχη πτώση του άλλου αριθμού.
4. Να βρείτε τα δευτερόκλιτα ουσιαστικά του κειμένου και να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις του αριθμού στον οποίο βρίσκονται.
5. Ποιοι σύνδεσμοι απαντούν στο κείμενο; Να αναγνωρίσετε το είδος τους.
6. novam patriam: Να γραφεί η συνεκφορά στις πλάγιες πτώσεις του ενικού και πληθυντικού αριθμού.
7. Να βάλετε δίπλα στα ουσιαστικά το επίθετο novus στην κατάλληλη πτώση και στο κατάλληλο γένος:
…………………………………… patria
…………………………………… dolo
…………………………………… pontum
…………………………………… sociis
…………………………………… insidias
8. expugnant, navigat, est: Να κλίνετε την οριστική του ενεστώτα.
9. turbant, renarrat, est: Να γράψετε τους αρχικούς χρόνους των ρημάτων.
10. Regina Aenean amat.: Να ξαναγραφεί η πρόταση με το ρήμα στα υπόλοιπα πρόσωπα της οριστικής του ενεστώτα και αφού γίνει η απαραίτητη μετατροπή του υποκειμένου.
11. Να τονιστούν οι παρακάτω λέξεις και να δικαιολογηθεί ο τονισμός των λέξεων.
filius regina
patria Anchisae
Italiam Aeneae
insidias renarrat
denique expirat
12. Να χωριστούν σε συλλαβές οι λέξεις της πρότασης: Graeci Troiam oppugnant et doloexpugnant.
13. Να βρείτε τους εμπρόθετους προσδιορισμούς του κειμένου και να δηλώσετε την πτώση με την οποία συντάσσεται κάθε πρόθεση.
14. In Italiam, ad Italiam: Ποια η σημασιολογική διαφορά των δυο συντάξεων;
15. Να εντοπίσετε και να καταγράψετε από τις λέξεις του κειμένου:
α) αυτές που έχουν σημασιολογική και συγχρόνως ετυμολογική αντιστοιχία με λέξεις της νέας ελληνικής.
β) αυτές των νέων ελληνικών που προέρχονται από τη λατινική μέσω μιας, νεότερης, ξένης γλώσσας.
γ) τις λατινικές που προέρχονται από τα αρχαία ελληνικά.
16. Να μεταφραστεί στα λατινικά η παρακάτω πρόταση:
Οι σύμμαχοι διηγούνται στους γιους και στις κόρες την ενέδρα των Ελλήνων.
17. Να μεταφράσετε στα ελληνικά:
α) Romae et Athenarum gloria et fama magnae sunt.
β) Lingua latina 24 (viginti quattuor) litteras habet.(=έχει) Littera a prima et z ultima litterarum sunt, sed z non ultima graecarum litterarum est.
2. Aσκήσεις κλειστού (αντικειμενικού) τύπου
Ι. Ασκήσεις του τύπου «Σωστό - Λάθος»
1. Να διαγράψετε το σκέλος που περιέχει το λάθος:
Anchisae είναι ουσιαστικό α΄ ή β΄ κλίσης;
ibi είναι χρονικό ή τοπικό επίρρημα;
venti είναι γενική ενικού ή ονομαστική πληθ.;
cum είναι πρόθεση ή σύνδεσμος;
dolo είναι δοτική ή αφαιρετική ενικού;
denique είναι επίρρημα ή σύνδεσμος;
2. Να εξετάσετε αν οι παρακάτω προτάσεις ανταποκρίνονται στο νόημα του κειμένου και να σημειώσετε την ένδειξη Χ στο οικείο τετράγωνο.
Σωστό Λάθος
α) Aeneas natus Anchisa est.  
β) Patria Aeneae Roma est.  
γ) Venti Aenean in Italiam portant.  
δ) Aeneas novam patriam fundat.  
ε) Regina Aenean non amat.  
στ) Aeneas in Africa expirat.  
ζ) Dido in Italiam navigat.  
ΙΙ. Ασκήσεις σύζευξης
1. Να σχηματίσετε τους ρηματικούς τύπους που ζητούνται στην τέταρτη στήλη παίρνοντας τα διάφορα μέρη από τις προηγούμενες.
Fund
a
t
απαρέμφατο ενεστώτα
oppugn
a
s
α΄ πληθ. οριστικής ενεστ. ενεργ. φωνής
Navig
a
re
β΄ πληθ. οριστικής ενεστ. ενεργ. φωνής
Renarr
a
mus
γ΄ πληθ. οριστικής ενεστ. ενεργ. φωνής
Turb
a
tis
β΄ ενικ οριστικής ενεστ. ενεργ. Φωνής
port
a
nt
γ΄ ενικ. οριστικής ενεστ. ενεργ. φωνής
2. Να συνδέσετε τους αριθμούς με τα γράμματα. Ένα στοιχείο της Β΄ στήλης περισσεύει.
Α Β
1) filius α) υποκείμενο
2) patria β) αφαιρετική του οργάνου
3) dolo γ) εμπρόθ. της συνοδείας
4) cum Anchisa δ) εμπρόθ. κίνησης σε τόπο
5) in Africam ε) παράθεση
6) regina στ) αντικείμενο
7) insidias ζ) κατηγορούμενο
η) αφαιρετική του τρόπου
3. Να συνδέσετε τις λέξεις της λατινικής (στήλη Α΄) με τη σημασία τους (στήλη Β΄), γράφοντας δίπλα σε κάθε αριθμό της στήλης Α΄ το αντίστοιχο γράμμα της στήλης Β΄.
Α Β
1)
insidiae
α)
σύμμαχος
2)
socius
β)
άνεμος
3)
ventus
γ)
καινούργιος
4)
porto
δ)
πεθαίνω
5)
novus
ε)
ιδρύω
6)
exspiro
στ)
διηγούμαι από την αρχή
7)
fundo
ζ)
μεταφέρω
8)
renarro
η)
ενέδρα
θ)
ταράζω
4. Να γράψετε δίπλα σε κάθε ερώτηση το γράμμα της αντίστοιχης απάντησης.
Ερώτηση Απάντηση
1)
 Quis (=ποιος) est filius Anchisae?
α)
Aeneas reginae insidias renarrat.
2)
 Ubi (= πού) Αeneas natus est (=γεννήθηκε)?
β)
Regina exspirat.
3)
 Ubi venti Aenean portant?
γ)
Dido.
4)
 Quis fundat novam patriam?
δ)
Patria Aeneae Troia est.
5)
 Quis amat reginam?
ε)
Aeneas.
6)
 Quis exspirat?
στ)
Ιn Africam.
7)
 Quis renarrat insidias Graecorum?
ζ)
Aeneas reginam amat.
η)
Aeneas cum sociis ad Italiam navigat.
ΙΙΙ. Ασκήσεις συμπλήρωσης κενών
1. Να συμπληρωθούν τα κενά των λέξεων με τις σωστές καταλήξεις.
α) Ιlli Troiam dol …… expugn……
β) Soci…… et nautae ad Italia…… naviga……
γ) Musa miseria…… (πληθ.) non ama……
δ) Nat…… et soci…… (πληθ.) vent…… portant in Afric……
ε) Incol…… nov…… patri…… funda……

2. Να συμπληρωθούν οι πίνακες:
Ενικός
αριθμός
Πληθυντικός
αριθμός
Ον.
regina
Γεν.
Δοτ.
Αιτ.
insidias
Κλητ.
Αφαιρ.
dolo
sociis
3. Να συμπληρώσετε τους τύπους της προσωπικής αντωνυμίας:
Ενικός
αριθμός
Πληθυντικός
αριθμός
Ονομαστική
Αιτιατική
Ονομαστική
Αιτιατική
α΄ προσ.
ego
β΄ προσ.
te
4. Να συμπληρώσετε τους τύπους της δεικτικής αντωνυμίας «ille»:
Aρσενικό
Θηλυκό
Ουδέτερο
Ενικός
αριθμός
Ονομ.
illa
Γενικ.
illius
Δοτικ.
illi
Αιτιατ.
illam
Αφαιρ.
illo
Πληθυντικός
αριθμός
Ονομ.
illi
Γενική
illarum
Δοτική
illis
Αιτιατ.
illos
Αφαιρ.
illis




Παραδόσεις σε βίντεο:



Αν και δεν έχουν τέλεια ακουστική αξίζουν τον κόπο...

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου